سایه انسان بر گیاه

نمایشگاه نقاشی‌های اسماعیل خلج در گالری ممیز خانه هنرمندان برپاست. اسماعیل خلج متولد سال ۱۳۱۵، نمایشنامه‌نویس، کارگردان و بازیگر سرشناسی است که آثار نمایشی، تلویزیونی و سینمایی او برای مردم آشناست. اما شاید کمتر کسی از مخاطبان این هنرمند، از علاقه و فعالیت جدی او در زمینه نقاشی اطلاع داشته باشد.

حال برای اولین بار مجموعه‌ای از نقاشی‌های خلج به نمایش درآمده است که مخاطب را به تعجب وامی‌دارد. در نمونه‌های مشابهی که هنرمندان عرصه‌های مختلف، آثاری را با نام نقاشی به نمایش گذاشتند، با تصاویری ابتدایی و ساده مواجه بودیم که تنها جنبه تخلیه احساسی برای آن هنرمند را داشتند و از منظر هنری، آثاری قابل بررسی نبودند، اما آثار خلج جدا از جایگاه او در هنرهای نمایشی، می‌توانند به عنوان نقاشی‌هایی قابل دفاع، مورد توجه قرار گیرند.

بخشی از آثار این نمایشگاه به نقاشی‌های قدیمی او اختصاص دارد که تصاویری رئال از منظره و طبیعت بی‌جان را نمایش می‌دهند. اگرچه این تابلوها به عنوان اثر هنری شناخته نمی‌شوند اما نشان‌دهنده تکنیک اجرایی، شناخت رنگ و توانایی خلج در نقاشی هستند.

نمایشگاه نقاشی‌ اسماعیل خلج در خانه هنرمندان

اما کار اصلی خلج در نقاشی‌هایی دیده می‌شود که برگرفته از طبیعت هستند و به انسان می‌پردازند. در تمام تابلوهای او گل‌ها و گیاهانی دیده می‌شوند که با رنگ‌هایی شفاف و درخشان بر روی بوم به تصویر درآمده و جلوه‌ای از حیات و سرزندگی را به نمایش گذاشته‌اند. اما این آثار صرفا نقاشی از طبیعت نیستند، بلکه آنچه اهمیت دارد آدم‌هایی است که در پس این مناظر قرار دارند. در واقع می‌توان این نقاشی‌ها را آثاری فیگوراتیو دانست که موضوع اصلی آنها انسان است، اما در هیچ‌کدام شاهد حضور آشکار و بی‌واسطه انسان نیستیم.

آدم‌ها در تابلوهای خلج فرم‌هایی هستند که از گیاهان پر شده یا از سایه آنها به وجود آمده‌اند. آنها تصاویری رنگ‌باخته و مبهم هستند که در گذر ایام، به خاطره‌ای دور تبدیل‌شده‌اند و حتی هویت آنها نیز قابل شناسایی نیست. نقاش در پرداختن به گیاهان نیز بدون توجه به جزییات، تنها فرم کلی آن‌ها را نمایش داده و به این ترتیب در سراسر تابلو با حسی از عدم قطعیت و رهاشدگی مواجه هستیم که این تصاویر را به خیالی دور یا رویایی شیرین تبدیل می‌کند.

نمایشگاه نقاشی‌ اسماعیل خلج تا 29 مرداد در خانه هنرمندان ایران به نشانی خیابان طا‌لقانی، خیابان موسوی شمالی(فرصت)، ضلع جنوبی باغ هنر، خانه‌ هنرمندان ایران برپاست.

 

حریم امن

نمایشگاه نقاشی امیر راهساز با نام "ساسپریا" در گالری شیرین برپاست. نقاش در این مجموعه به انسان و روابط او با اشیاء و محیط پیرامونش پرداخته است. اما این اشیاء متفاوت از آن چیزی هستند که در زندگی روزمره آدم‌ها وجود دارد و نقشی کاربردی و ضروری یا حتی تزیینی در زندگی او دارد.

آنچه در بیشتر تابلوها به چشم می‌آید بشکه‌های بزرگ فلزی است که گاه تنها عنصری است که در کنار انسان دیده می‌شود. در فضایی خالی و برهوت که معمولا از چشم مخاطب پنهان می‌ماند، تنها چیزی که دیده می‌شود بخش‌هایی از یک بشکه و بخش‌هایی از بدن انسان است.

این بشکه‌ها گاه وسیله‌ای برای بازی و سرگرمی کودکان هستند. به نظر می‌رسد نقاش خاطرات دوران کودکی خود را به تصویر کشیده است. بشکه‌های نفت داخل خانه که پس از خالی شدن به محلی مناسب برای قایم‌باشک بازی تبدیل می‌شوند، هنوز در خاطر او مانده و به عنوان تنها عناصر وجود در زندگی، به نمایش درآمده‌اند.

نمایشگاه نقاشی امیر راهساز در گالری شیرین

اما استفاده از بشکه‌ها تنها محدود به کودکان نیست. در بعضی از تابلوها شاهد وجود دست و پاهایی هستیم که متعلق به یک انسان بالغ است. گویی آن کودک پس از گذر سال‌ها همچنان نتوانسته از بشکه خارج شود و زندگی خود را به همان فضای تنگ و تاریک محدود کرده است. این اتفاق از سر جبر یا انتخاب آگاهانه، هر چه که هست باعث شده زندگی انسان از روند طبیعی خود خارج شود. حتی شاید اگر او از محیط امن خود خارج شده و در دنیای واقعی زندگی کرده باشد، باز هم برای کسب آرامش به همین فضا برمی‌گردد.

 نمایشگاه نقاشی امیر راهساز تا 30 مرداد در گالری شیرین برپاست. علاقه‌مندان می‌توانند به آدرس خیابان کریم‌خان زند، خیابان سنایی، کوچه 13 شماره 5 مراجعه کنند.

 

لذت و مجازات

نمایشگاه نقاشی ابراهیم حسن‌زاده با نام "شهر گناه" در گالری ویستا برپاست. حسن‌زاده در این تابلوها شهری دگرگون شده و عجیب را نشان می‌دهد که ساکنان آن، آدم‌هایی تغییر شکل یافته یا حیواناتی با ویژگی‌های انسانی هستند. آدم‌ها به‌گونه‌ای به تصویر کشیده شده‌اند که دلقک‌های سیرک را به یاد می‌آورند. افرادی که اگرچه کت و شلوار به تن دارند اما کلاه بوقی بر سر نهاده‌اند و چهره‌های‌شان آرایشی مصنوعی دارد، آن‌ها در حالتی به ظاهر شادمانه در جمع‌هایی شلوغ و پر ازدحام به هیاهو و شادی مشغولند؛ اما دلیلی برای رفتارهای آنها مشاهده نمی‌شود. حتی در یک تابلو این دلقک‌ها صحنه‌ای مانند تابلوی شام آخر را به وجود آورده‌اند که آن هم به جشن تولد تبدیل شده است.

در جایی دیگر حتی نشانی از انسان نیست و با موجوداتی عجیب و غیرطبیعی مواجه هستیم. جانورانی مانند سوسمارهای بزرگ که کفش به پا دارند و رفتارهای شادیانه‌ای مانند انسان از آن‌ها دیده می‌شود، در میان نورهای رنگارنگ و کاغذهای رنگی حضور دارند و به نظر می‌رسد جشنی به پا کرده‌اند.

نمایشگاه نقاشی ابراهیم حسن‌زاده در گالری ویستا

اما این جشن و شادی‌ها بدون عواقب نیست. ماشینی که با تیر چراغ برق برخورد کرده و سرنشینان آن پس از شادی‌های فراوان خود، مصدوم و حتی کشته‌شده‌اند، یا موجوداتی که زمانی دور میز نشسته و مشغول گفت‌وگو بودند اما با چاقوهایی بر پشت خود به قتل رسیده‌اند، تاوان خوشی‌های خارج از اندازه و بی‌قید و بند خود را پس می‌دهند.

شیوه کار هنرمند نیز بر حسی که از فضا گرفته می‌شود تاثیرگذار است. زمینه‌های سیاه که رنگ‌ها بر روی آن آمده است باعث می‌شوند تیرگی به شیوه‌ای غیرمستقیم در فضا سیطره پیدا کند. فرم‌های مختلف با رنگ‌هایی که به شکل خطوط موازی روی زمینه سیاه قرار گرفته‌اند به وجود آمده‌اند و این شیوه قلم‌گذاری با نظمی که در خود دارد در تناقض با آشوب محیط است.

نمایشگاه نقاشی ابراهیم حسن‌زاده تا 28 مرداد در گالری ویستا برپاست. گالری ویستا به نشانی خیابان مطهری، خیابان میرعماد، کوچه دوازدهم، پلاک 11 میزبان علاقه‌مندان به هنرهای تجسمی است.

 

تصویری از ناخودآگاه

نمایشگاه نقاشی نسرین کیشانی با نام "به رنگ خیال" در گالری شکوه برپاست. او دختری مبتلا به سندروم داون است که از 3 سال پیش نقاشی کردن را آغاز کرده و در این مدت دوران تجربیات متفاوتی در نقاشی به دست آورده است. نقاشی کردن برای فردی با چنین شرایطی جنبه کاملا درونی دارد و بیشتر به عنوان ابزاری برای تخلیه احساسات استفاده می‌شود. او بدون آشنایی با مبانی هنری و شناختی از سبک‌های نقاشی، در دوره‌های مختلف، تصاویری متنوع را ایجاد کرده است.

دسته‌ای از نقاشی‌های او تصاویری کودکانه هستند که نگاه و درک او از فضای اطراف را نشان می‌دهند. آدم‌ها، حیوانات، شهرها و گیاهان اگرچه همه عناصری واقعی هستند که در زندگی روزمره دیده می‌شوند، اما از نگاهی کودکانه و معصوم، به شکلی ساده و بی‌پیرایه به نمایش درآمده‌اند.

نمایشگاه نقاشی نسرین کیشانی در گالری شکوه

اما تعداد دیگری از نقاشی‌های کیشانی از عالم واقع فاصله گرفته و کشفیات او از رنگ و فرم را نمایش می‌دهند. این تصاویر مانند نقاشی‌های انتزاعی هستند که از کنار هم قرار گرفتن لکه‌های رنگ یا پاشیدن رنگ بر روی زمینه شکل‌گرفته‌اند. در بیشتر این تصاویر نشانی از هیچ فرمی نیست اما گه‌گاه می‌توان یک شیء مانند گلدان را در میان رنگ‌ها شناسایی کرد.

نقاشِ این تصاویر قصد بیان هیچ موضوع و ایده‌ای را ندارد و به همین دلیل تصاویری که به وجود آورده است، نقاشی‌هایی هستند که بدون واسطه از ذهن و قلب او بیرون آمده‌اند. این آثار را می‌توان نقش‌های ابتدایی دانست که در ذات هر انسانی وجود دارد و فقط به تلاشی نیاز است تا بروز یابند.

نمایشگاه نقاشی نسرین کیشانی با نام "به رنگ خیال" تا 23 مرداد در گالری شکوه برپاست. علاقه‌مندان می‌توانند برای تماشای این آثار به نشانی فرمانیه، بلوار شهید اندرزگو، خیابان سلیمی شمالی، کوچه امیر نوری، پلاک 19 مراجعه کنند.